Ik heb niemand om me heen die, net als ik, al zo veel en zo lang met AI bezig is. Zelfs de directrice van onze HR-afdeling wist vorige week nog amper van het bestaan van ChatGPT. Mijn eerste gesprek met ChatGPT was begin 2023, en sindsdien is er geen dag voorbijgegaan zonder dat ik een vorm van AI heb gebruikt.
Ik voel een eenzijdige verwantschap met de mensen die er wél mee bezig zijn, de podcasts die ik luister, de mensen die ik volg, en tegelijk een eenzaamheid in mijn directe omgeving. Niemand om me heen die er net zo dagelijks in zit. Vandaar deze tekst: een poging om dat enthousiasme op papier te krijgen, en misschien gelijkgestemden te bereiken.
1. Onderwijs en AI: Hoofdsteden Stampen of Slimme Brillen?
Tijdens een van mijn hardloopruns, terwijl ik luisterde naar een podcast over AI in het onderwijs, was ik het zo vaak met de spreker eens dat ik voortdurend aan het knikken was. Dit samen met het feit dat ik om de paar minuten gedachtes insprak via de 'Voicenotes'-app moet voor omstanders een vreemd gezicht zijn geweest.
Ik heb de lerarenopleiding gedaan en enkele jaren in het mbo-onderwijs als docent gewerkt. Ik heb ervaren dat veranderingen zo traag gaan en op het gebied van AI maak ik me dan ook echt zorgen.
Mijn zoon en dochter zitten op een Jenaplanschool. Mijn zoontje van zeven rekent weleens op een laptop, maar verder leert hij vooral zaken waarvan ik me afvraag of dat de juiste dingen zijn voor deze generatie. Als ik hem oogdruppels moet geven of wil leren veters strikken, merk ik dat praten met ChatGPT erg goed werkt. We komen dan samen uit de negatieve sfeer, en de creatieve oplossingen van de chatbot zijn verfrissend. Mijn zoontje en ik nemen het advies serieus en komen vaak tot een creatieve oplossing.
Ik zou veel liever een meer modulair onderwijssysteem zien, waarbij het makkelijker is om onderwijs aan te passen aan individuele leerlingen of groepjes. Er moet meer wetenschappelijke discussie worden gevoerd over of en in welke mate kinderen nog alle hoofdsteden uit hun hoofd moeten kennen, de tafels moeten leren en de Duitse lidwoorden moeten kennen. Ik ben er 99% zeker van dat over tien jaar iedere jongvolwassene met een smartglass of een pinnetje op zijn shirt loopt waaraan hij alles kan vragen wat hij maar wil. Het antwoord wordt dan gegeven op het juiste niveau, volledig persoonlijk en met een didactisch duidelijke uitleg. Zelfs als hij/zij het niet via oortjes binnenkrijgt maar op een scherm, verschijnt er direct een tekening, grafiek of een avatar als docent om het beter uit te leggen en verdere vragen te beantwoorden.
2. Gemaksmaatschappij: Telefoons op het Toilet en Andere Gewoontes
Ik ben ervan overtuigd dat we met z'n allen de verkeerde kant op gaan wat betreft het opzoeken van gemak. Ik denk dat dit funest is voor de mensheid: van het altijd warm aankleden tot bij de minste vorm van verveling, zoals tijdens het poepen, afleiding zoeken op je telefoon. Als je dan zelfs de taken op de computer die je nog laten nadenken en concentreren kunt overdragen aan bijvoorbeeld Claude, heb ik daar mijn twijfels over.
Persoonlijk merk ik al hoe afhankelijk ik ben van AI en hoeveel vertrouwen ik erin heb. Zoals het laten helpen bij het vinden van een vorm en het schrijven van deze tekst. Veel te veel tijd heb ik besteed aan het finetunen van een AI-uitkomst en het verfijnen van een prompt, maar vaak is even teruggaan naar je eigen brein toch een betere en efficiëntere oplossing.
Maar mijn hoop is wel dat we dan als mensen zoveel tijd overhouden dat we, in samenwerking met AI, tot grote hoogtes kunnen komen en tot oplossingen waar we nu nog niet eens aan kunnen denken. Denk aan nieuwe brandstoffen die de aarde kunnen redden, nieuwe manieren van politiek bedrijven en samenleven.
Toch maak ik me zorgen dat mensen dan wel heel ver verwijderd raken van de kern, de natuur, en nog steeds alleen maar de gemakkelijkste weg blijven kiezen.
Ik probeer het voor mezelf 'op te lossen' door ijsbaden te nemen, koud te douchen, "Kamp van Koningsbrugge" te kijken en mezelf 24 uur in het bos te laten zetten (dat moet nog gebeuren).
3. Ethische en Privacydimensies van AI: Quantumcomputers en Koude Rillingen
Net als velen heb ik mijn zorgen over de ethische en privacyaspecten van AI. De snelle ontwikkelingen en concurrentiestrijd in de AI-wereld baren me zorgen. Wordt er genoeg vooruitgekeken en nagedacht? Worden ethische keuzes weleens boven financiële gesteld? Waar blijft al onze data die we voor AI de cloud in sturen? Ook maak ik me zorgen over de verspreiding van desinformatie via deepfakes, mensen in een tunnel van (nep)nieuws komen door de algoritmes en het gebrek aan transparantie in complexe AI-systemen. En misschien staat er over acht jaar wel een quantumcomputer klaar die ver genoeg ontwikkeld is dat ons hele veiligheidssysteem van wachtwoorden en dergelijke ineens wagenwijd openstaat.
Toevoeging: Mijn Kunstproject 'Digitaal Revitaliseren van een Overledene'
Ik heb een startsubsidie aangevraagd voor mijn kunstproject over het 'digitaal revitaliseren van een overledene'. Het verlies van mijn vader heeft me ertoe aangezet om te onderzoeken hoe AI kan bijdragen aan het bewaren van herinneringen en het creëren van een digitale representatie van een geliefde die er niet meer is.
Ik denk dat het de moeite waard is om hierover van gedachten te wisselen, over de raakvlakken tussen rouw, herinnering en wat AI daarin kan betekenen. Misschien kunnen we samen dieper ingaan op de ethische, filosofische en emotionele aspecten van het 'onsterfelijk maken' met behulp van AI.
Afsluiting: Een Roep om Gelijkgestemden
Met al deze informatie wil ik simpelweg aangeven dat ik mensen mis met wie ik over AI kan praten, ideeën kan uitwisselen en hulp kan vragen. Ik heb veel ideeën voor toepassingen waar ik vaak op vastloop (technisch gezien of door gebrek aan interactie erover). Het zou geweldig zijn om hierover te kunnen sparren.
Niet alleen de praktische toepassingen, maar ook de filosofische aspecten van AI en onderwijs boeien me, daarover ga ik graag in gesprek.
P.S. Ik heb alle input voor deze tekst in één flow geschreven, maar om het wat vloeiender te maken en spelfouten eruit te halen, heb ik het door AI gehaald. Dat duurde 37 seconden. Niet slecht, toch?